กลไกการพองตัวเป็นโฟมของสีกันไฟเมื่อสัมผัสความร้อน
สีกันไฟชนิดพองตัว หรือที่มักเรียกว่า Intumescent Paint มีลักษณะเหมือนสีเคลือบทั่วไปในช่วงใช้งานปกติ แต่เมื่อได้รับความร้อนจากเหตุเพลิงไหม้ ฟิล์มสีจะเกิดปฏิกิริยาและขยายตัวจนกลายเป็นชั้นโฟมสีดำหรือชั้นถ่านที่มีรูพรุน ชั้นดังกล่าวทำหน้าที่เป็นฉนวน ช่วยชะลอการถ่ายเทความร้อนไปยังวัสดุด้านล่าง
กลไกนี้ไม่ได้ทำให้ไฟดับ และไม่ได้หมายความว่าวัสดุจะทนไฟได้ไม่จำกัดเวลา จุดประสงค์คือช่วยหน่วงความร้อนในช่วงเวลาหนึ่ง เพื่อเพิ่มเวลาให้ผู้ใช้อาคารอพยพและให้เจ้าหน้าที่เข้าควบคุมสถานการณ์ ทั้งนี้ ประสิทธิภาพจริงขึ้นอยู่กับชนิดผลิตภัณฑ์และระบบที่นำไปใช้
จากฟิล์มสีบาง ๆ สู่ชั้นฉนวน
เมื่ออุณหภูมิสูงขึ้น ส่วนประกอบในสีจะเริ่มทำงานตามลำดับ โดยทั่วไปสูตรสีพองตัวอาจมีสารที่ช่วยสร้างสภาพเหมาะสมต่อการเกิดชั้นคาร์บอน สารตั้งต้นที่เปลี่ยนเป็นเนื้อถ่าน และสารที่ปล่อยก๊าซเพื่อช่วยให้ชั้นดังกล่าวขยายตัว อย่างไรก็ตาม สูตรและกระบวนการของแต่ละผลิตภัณฑ์อาจแตกต่างกัน จึงไม่ควรสรุปว่าสีทุกชนิดมีกลไกย่อยเหมือนกันทั้งหมด
เมื่อเกิดปฏิกิริยา เนื้อสีจะพองขึ้นและเปลี่ยนเป็นชั้นโฟมที่มีโครงสร้างพรุน อากาศที่กักอยู่ในโครงสร้างนี้ช่วยลดการส่งผ่านความร้อนเมื่อเทียบกับผิววัสดุที่ไม่มีชั้นป้องกัน ความหนาของชั้นโฟมอาจเพิ่มขึ้นจากฟิล์มสีเดิมหลายเท่า แต่ระดับการพองตัวและความสามารถในการป้องกันต้องอ้างอิงข้อมูลของผลิตภัณฑ์และผลทดสอบ ไม่ควรคาดคะเนจากรูปลักษณ์เพียงอย่างเดียว
เหตุใดชั้นโฟมจึงช่วยปกป้องโครงสร้าง
ในเหตุเพลิงไหม้ ความร้อนอาจทำให้วัสดุโครงสร้างอ่อนกำลังหรือเสียคุณสมบัติเร็วกว่าที่ควร ชั้นโฟมจากสีพองตัวทำหน้าที่เป็นแนวกั้นระหว่างเปลวไฟกับพื้นผิว จึงช่วยชะลอการที่วัสดุจะร้อนขึ้นตามเป้าหมายที่ระบบเคลือบได้รับการออกแบบไว้
ประโยชน์จึงไม่ได้ขึ้นกับการเลือกสีเพียงอย่างเดียว แต่ต้องพิจารณาว่าสีเหมาะกับพื้นผิวและลักษณะอาคารหรือไม่ เช่น ระบบที่ออกแบบสำหรับเหล็กอาจไม่สามารถนำไปใช้กับวัสดุชนิดอื่นได้โดยอัตโนมัติ รวมถึงต้องตรวจสอบข้อกำหนดด้านการป้องกันอัคคีภัยของโครงการด้วย หากต้องการเลือกผลิตภัณฑ์สำหรับงานจริง ควรปรึกษาผู้เชี่ยวชาญหรือผู้ผลิตเพื่อยืนยันการใช้งานที่เหมาะสม
ปัจจัยที่มีผลต่อการทำงานของสี
การเตรียมพื้นผิว ความสะอาดของวัสดุ และการใช้สีรองพื้นที่เข้ากันได้ ล้วนมีผลต่อการยึดเกาะของระบบเคลือบ นอกจากนี้ ปริมาณสีหรือความหนาของฟิล์มแห้งต้องเป็นไปตามคู่มือของผลิตภัณฑ์ การทาบางเกินไปอาจทำให้ระบบไม่เป็นไปตามผลทดสอบที่กำหนด ส่วนการทาเพิ่มเองโดยไม่ตรวจสอบข้อมูลก็ไม่ได้รับประกันว่าจะเพิ่มการป้องกันได้ตามสัดส่วน
ควรปฏิบัติตามขั้นตอนการทาและระยะเวลาการแห้งที่ผู้ผลิตระบุ รวมถึงตรวจสอบว่าสีทับหน้าที่เลือกใช้เข้ากันได้กับสีพองตัวหรือไม่ งานที่เกี่ยวข้องกับโครงสร้างอาคารหรือข้อกำหนดด้านความปลอดภัยจากอัคคีภัยควรให้ช่างหรือผู้เชี่ยวชาญตรวจสอบ ไม่ควรใช้สีทดแทนมาตรการป้องกันไฟอื่น ๆ เช่น ระบบแจ้งเหตุและทางหนีไฟ
หากกำลังวางแผนงานทาสีทั่วไป สามารถ ค้นหาสี TOA หรือ หาร้านสี ได้ แต่สำหรับงานสีกันไฟ ควรยืนยันชนิดผลิตภัณฑ์และระบบเคลือบให้ตรงกับหน้างานก่อนซื้อ
อ่านเพิ่มเติม
อ่านข้อมูลการเลือกใช้และการติดตั้งสีกันไฟเพิ่มเติมได้ที่ สีกันไฟต้องเลือกอย่างไร? เพื่อการใช้งานที่ปลอดภัยและได้ผล
หมายเหตุ: คำศัพท์
- สีพองตัว (Intumescent Paint): สีเคลือบที่ขยายตัวเมื่อได้รับความร้อน และสร้างชั้นป้องกันบนพื้นผิว
- ฟิล์มแห้ง: ชั้นสีที่เหลืออยู่หลังจากสีแห้งตามขั้นตอนการใช้งาน
- สีรองพื้น: สีชั้นแรกที่ช่วยเตรียมพื้นผิวและส่งเสริมการยึดเกาะของระบบสี
- สีทับหน้า: สีชั้นบนสุดที่เคลือบทับระบบสี โดยต้องเข้ากันได้กับสีชั้นล่างตามคำแนะนำของผู้ผลิต