โครงสร้างหลังคาเป็นส่วนสำคัญที่ช่วยรองรับวัสดุมุงหลังคาและถ่ายน้ำหนักลงสู่ส่วนอื่นของบ้าน หากเลือกใช้ไม้ไม่เหมาะสม หรือปล่อยให้ไม้สัมผัสความชื้นและแมลงเป็นเวลานาน ก็อาจทำให้เกิดความเสียหายได้ การเลือกไม้จึงควรพิจารณาทั้งชนิด สภาพไม้ และความเหมาะสมกับแบบโครงสร้าง ไม่ใช่ดูจากสีหรือราคาเพียงอย่างเดียว
ไม้ที่นิยมใช้ทำโครงสร้างหลังคา
ไม้สำหรับงานโครงสร้างมักเป็นไม้เนื้อแข็งที่หาได้ในท้องตลาด เช่น ไม้เต็ง ไม้แดง ไม้ตะเคียน และไม้สัก อย่างไรก็ตาม การใช้ไม้แต่ละชนิดขึ้นอยู่กับพื้นที่ ผู้จำหน่าย แบบก่อสร้าง และข้อกำหนดของผู้ออกแบบ ชื่อเรียกทางการค้าอาจแตกต่างกัน จึงควรตรวจสอบชนิดและแหล่งที่มาของไม้ก่อนซื้อ
ไม้เต็ง
ไม้เต็งเป็นไม้เนื้อแข็งที่พบในงานก่อสร้างหลายประเภท ผู้เลือกใช้ควรพิจารณาคุณภาพของไม้แต่ละชิ้น เช่น ความตรง ความสมบูรณ์ และการแตกร้าว ไม่ควรสรุปว่าไม้ที่เรียกว่าไม้เต็งทุกชิ้นจะมีคุณสมบัติเหมือนกัน เพราะสภาพไม้และการเก็บรักษามีผลต่อการใช้งานด้วย
ไม้แดง
ไม้แดงเป็นอีกชนิดที่อาจพบในงานโครงสร้างและงานไม้ทั่วไป ก่อนนำมาใช้ควรตรวจสอบว่าไม้แห้งเหมาะสมกับงานหรือไม่ และไม่มีร่องรอยเสียหายที่กระทบต่อการใช้งาน การเลือกขนาดและตำแหน่งติดตั้งควรยึดตามแบบ ไม่ควรกะขนาดเองจากการเทียบกับบ้านหลังอื่น
ไม้ตะเคียนและไม้สัก
ไม้ตะเคียนและไม้สักเป็นไม้ที่พบในงานไม้บางประเภท แต่ราคาและความพร้อมของสินค้าอาจแตกต่างกัน ควรสอบถามผู้ขายให้ชัดเจนถึงชนิดไม้และสภาพการใช้งาน หากนำไปทำส่วนรับน้ำหนัก ต้องให้ผู้ออกแบบหรือผู้เชี่ยวชาญพิจารณาว่าเหมาะกับโครงสร้างนั้นหรือไม่
เลือกไม้ให้เหมาะกับโครงสร้าง
ก่อนสั่งซื้อ ควรให้ช่างหรือผู้ควบคุมงานตรวจสอบไม้จริง และเทียบกับรายการวัสดุในแบบก่อสร้าง สังเกตไม้ที่บิดงอ แตกร้าวมาก ผุ หรือมีร่องรอยแมลง รวมถึงตรวจดูว่าไม้ถูกเก็บในที่แห้งและไม่สัมผัสดินหรือความชื้นโดยตรงหรือไม่
การเลือกหน้าตัดและระยะติดตั้งของโครงสร้างไม่ควรอาศัยการคาดเดา เพราะต้องสัมพันธ์กับแบบหลังคา วัสดุมุง และสภาพของอาคาร หากกำลังปรับปรุงบ้านหรือเปลี่ยนวัสดุมุง ควรให้วิศวกรหรือผู้เชี่ยวชาญตรวจสอบก่อน เพื่อหลีกเลี่ยงการเพิ่มน้ำหนักหรือเปลี่ยนแปลงโครงสร้างโดยไม่ได้ประเมิน
ดูแลโครงสร้างไม้ให้ใช้งานได้นาน
หลังคาควรได้รับการตรวจสอบเป็นระยะ โดยเฉพาะหลังฝนตกหนักหรือเมื่อพบคราบน้ำบนฝ้า หากมีน้ำรั่ว ควรหาสาเหตุและซ่อมบริเวณหลังคาก่อน เพราะความชื้นที่สะสมอาจทำให้ไม้เสียหายหรือเอื้อต่อการเกิดเชื้อราได้
ควรสังเกตรอยผุ รอยแตก และร่องรอยปลวกหรือแมลง รวมถึงตรวจบริเวณรอยต่อและจุดที่ไม้สัมผัสกับวัสดุอื่น หากพบความผิดปกติ อย่าเพิ่งปิดทับด้วยสีหรือวัสดุตกแต่ง ควรให้ช่างตรวจสอบและแก้ไขต้นเหตุ การทาสีอาจช่วยดูแลผิวไม้ได้ตามประเภทผลิตภัณฑ์ แต่ไม่ทดแทนการซ่อมโครงสร้างหรือการแก้ปัญหาน้ำรั่ว
ก่อนทาสีหรือเคลือบผิว ต้องเตรียมพื้นผิวและเลือกผลิตภัณฑ์ที่ระบุว่าเหมาะกับไม้และสภาพแวดล้อมนั้น ๆ อ่านวิธีใช้และตรวจสอบความเข้ากันได้กับสารเคลือบเดิม หากไม่แน่ใจควรสอบถามผู้ผลิตหรือช่างผู้ชำนาญ ส่วนการทำความสะอาดบริเวณใต้หลังคาและรางน้ำอย่างสม่ำเสมอช่วยลดการสะสมของเศษใบไม้และความชื้นได้
หมายเหตุ: คำศัพท์
- โครงสร้างหลังคา: ส่วนประกอบที่รองรับวัสดุมุงหลังคาและถ่ายน้ำหนักไปยังส่วนอื่นของอาคาร
- หน้าตัด: ขนาดและรูปทรงของไม้เมื่อมองจากปลายชิ้นงาน ซึ่งต้องเลือกให้ตรงตามแบบ
- รอยต่อ: จุดที่ชิ้นส่วนโครงสร้างเชื่อมต่อกัน
อ่านเพิ่มเติม
อ่านข้อมูลเพิ่มเติมเกี่ยวกับโครงสร้างหลังคาไม้และเหล็กได้ที่ บทความต้นฉบับจาก TOA หากต้องการเลือกผลิตภัณฑ์สำหรับงานสี สามารถดู ค้นหาสี TOA หรือ หาร้านสี