กระเบื้องพื้นที่เริ่มขยับ โก่ง หรือมีเสียงกลวงเมื่อเคาะ อาจเป็นสัญญาณว่ากระเบื้องยึดเกาะกับพื้นด้านล่างไม่ดี อย่างไรก็ตาม เสียงกลวงเพียงอย่างเดียวไม่ได้ยืนยันว่ากระเบื้องหลุดล่อนเสมอไป ควรตรวจดูอาการอื่นและหาสาเหตุร่วมด้วย โดยเฉพาะหากเพิ่งเกิดแผ่นดินไหว มีน้ำรั่ว หรือพบรอยแตกร้าวบริเวณใกล้เคียง
บทความต้นฉบับกล่าวถึงการตรวจและซ่อมรอยแตกร้าว รวมถึงปูนหลุดล่อนหลังแผ่นดินไหว หลักสำคัญที่นำมาปรับใช้กับงานกระเบื้องได้คือ ควรตรวจสภาพและสาเหตุก่อนซ่อม ไม่รีบปิดทับความเสียหายที่อาจยังเกิดขึ้นต่อเนื่อง
สังเกตอาการและประเมินบริเวณที่เสียหาย
เริ่มจากมองหารอยยาแนวแตกร้าวหรือหลุดออก ขอบกระเบื้องที่ยกสูง แผ่นที่โยกเมื่อเดินผ่าน และรอยร้าวบนตัวกระเบื้อง หากต้องการตรวจเสียง ให้เคาะเบา ๆ ด้วยด้ามอุปกรณ์ที่ไม่ทำให้ผิวเสียหาย แล้วเปรียบเทียบเสียงกับบริเวณรอบ ๆ อย่าใช้แรงมากหรือกระแทกซ้ำ เพราะอาจทำให้กระเบื้องที่ยังติดแน่นแตกร้าวได้
จดตำแหน่งที่พบอาการและดูว่าความเสียหายจำกัดอยู่เพียงหนึ่งหรือสองแผ่น หรือกระจายต่อเนื่องหลายจุด ตรวจบริเวณใกล้ห้องน้ำ อ่างล้างจาน และท่อน้ำว่ามีคราบชื้น กลิ่นอับ หรือน้ำซึมหรือไม่ หากพื้นโก่งเป็นบริเวณกว้าง มีรอยร้าวใหม่หลายจุด หรือเกิดหลังเหตุแผ่นดินไหว ควรหยุดใช้งานพื้นที่และให้ช่างหรือผู้เชี่ยวชาญตรวจสอบก่อน
วิธีซ่อมกระเบื้องที่หลุดล่อนเฉพาะจุด
1. เตรียมพื้นที่และอุปกรณ์ป้องกัน
กั้นบริเวณไม่ให้คนเดินผ่าน เก็บของแตกง่ายออกจากพื้นที่ และสวมแว่นตานิรภัยกับถุงมือขณะทำงาน เศษกระเบื้องและวัสดุประสานอาจมีคม หากไม่มั่นใจว่าจะรื้อกระเบื้องได้โดยไม่ทำให้แผ่นข้างเคียงเสียหาย ควรให้ช่างดำเนินการ
2. นำกระเบื้องและวัสดุเดิมออกอย่างระมัดระวัง
การยกกระเบื้องออกควรทำโดยไม่งัดหรือกระแทกแผ่นข้างเคียงมากเกินไป จากนั้นตรวจพื้นด้านล่างว่าแห้ง แข็งแรง และไม่มีรอยแตกร้าวหรือส่วนที่ร่วนหรือไม่ หากพบความชื้น วัสดุพื้นเสียหาย หรือรอยร้าวที่ยังขยับตัว อย่าเพิ่งปูกลับ เพราะการปิดทับอาจทำให้อาการกลับมา ควรแก้ต้นเหตุหรือปรึกษาผู้เชี่ยวชาญก่อน
3. ปูกลับด้วยวัสดุที่เหมาะสม
เมื่อพื้นพร้อม จึงเลือกวัสดุประสานที่เหมาะกับชนิดกระเบื้องและพื้นผิว โดยปฏิบัติตามฉลากและวิธีใช้ของผลิตภัณฑ์ วางกระเบื้องให้ระดับเสมอกับแผ่นรอบข้าง แล้วเว้นเวลาให้วัสดุเซตตัวตามคำแนะนำก่อนลงยาแนวหรือกลับมาใช้งาน ไม่ควรรีบเดินบนพื้นที่ซ่อม เพราะอาจทำให้กระเบื้องเคลื่อนหรือยึดเกาะไม่เต็มที่
รอยต่อที่ออกแบบให้รองรับการเคลื่อนไหวของพื้นไม่ควรถูกอุดด้วยยาแนวแข็งโดยไม่ตรวจสอบวิธีเดิม หากไม่แน่ใจว่ารอยต่อนั้นมีหน้าที่อะไร ควรสอบถามช่างก่อนซ่อม
เมื่อใดควรเรียกช่าง
ควรให้ช่างตรวจสอบเมื่อกระเบื้องหลุดหลายแผ่น พื้นยกตัวเป็นแนวยาว มีน้ำรั่ว พื้นด้านล่างแตกร้าว หรืออาการเกิดซ้ำหลังซ่อม รวมถึงกรณีที่เกิดหลังแผ่นดินไหวและมีความเสียหายส่วนอื่นร่วมด้วย การตรวจสาเหตุให้ชัดเจนสำคัญกว่าการปูกระเบื้องทับอย่างเดียว เพราะความเสียหายอาจเกี่ยวข้องกับความชื้น การยึดเกาะ หรือการเคลื่อนไหวของพื้น ซึ่งต้องใช้แนวทางแก้ไขต่างกัน
อ่านเพิ่มเติม
อ่านแนวทางตรวจสอบรอยแตกร้าวและปูนหลุดล่อนจากบทความ คู่มือซ่อมแซมบ้านหลังแผ่นดินไหว
หมายเหตุ: คำศัพท์
- วัสดุประสาน: วัสดุที่ใช้ยึดกระเบื้องเข้ากับพื้นด้านล่าง
- ยาแนว: วัสดุที่อุดช่องว่างระหว่างขอบกระเบื้อง
- รอยต่อรองรับการเคลื่อนไหว: ช่องหรือแนวต่อที่ช่วยรองรับการขยับตัวของพื้นหรืออาคาร เพื่อไม่ให้แรงส่งไปทำให้วัสดุแตกร้าวหรือเสียหาย